بسم الله الطیف

مدارا کننده ای که در او خشونت راه ندارد و باریک بینی و ظرافت دارد – کسی که نیکی به بندگان می کند از جهتی که آنها نمی دانند.

 استاد مطهري (ره) مي­گويد: از نظر قرآن انسان موجودي است برگزيده از طرف خداوند،‌ خليفه و جانشين او در زمين،‌ نيمه ملکوتي و نيمه مادي، داراي فطرتي خود آشنا، آزاد، مستقل، امانتدارِ خدا و مسئول خويشتن و جهان، مسلط بر طبيعت و زمين و آسمان، وجودش از ضعف و ناتواني آغاز مي­شود و به سوي قوّت و کمال سير مي­کند و بالا مي­رود اما جز در بارگاه الهي و جز با ياد او آرام نمي­گيرد. ظرفيت علمي و عملي­اش نامحدود است. (1)
از ديدگاه اسلام ارزش انسان به آن است که به هدف خلقت که قرب الهي است نائل گردد و اين کمال انسان است و منظور از کمال، کمال روحي و نفساني است چون روح اصل و مبناي هويت و شخصيت آدمي است. از نظر قرآن انساني سعادت­مند است که به اين هدف دست يابد. سعادت در گرو کسب لذّت يا قدرت بيشتر و مانند اين­ها نيست.
سعادت تنها در پيوند با خدا حاصل مي­شود که در قرآن از آن به عبادت تعبير شده است: و ما خلقتُ الجن و الانس الا ليعبدون؛ جن و انس را نيافريدم جز آن که مرا بپرستند".(2) براي رسيدن به کمال نهايي،‌ ابزارهايي لازم است که عبارتند از:

1- معرفت خدا: کليد نيل به هدف نهايي معرفة الله است. بدون شناخت خداوند تقرب به او امکان پذير نيست و از اين رو امام علي(ع) مي فرمايد: اوّل الدّين معرفته؛ معرفت خدا سرآغاز دين است".(3)

2- تقوا: براي دستيابي به مقام شکر و نيل به اجر عظيم و احاطه بر مسائل با روشن بيني خاص و کسب موفقيت، قرآن مجيد تقوا را مطرح کرده که همه اين موضوعات در قرب به پروردگار مؤثر است.

3- عبادت: در حديث قدسي آمده است: هيچ بنده­اي به عبادتي بهتر از واجبات به من نزديک نشده است و او به وسيله نوافل به من تقرب مي­جويد تا جايي که او را دوست بدارم،‌ آنگاه گوش شنوا و ديده بينا و دست تواناي او خواهم بود. اگر مرا بخواند پاسخش مي­دهم و چنانچه چيزي از من بخواهد ارزاني اش مي­دارم".(4)

4- ترک گناه: بزرگ ترين مانع رسيدن به کمالات،‌ گناه و هواي نفس است به طوري که امام صادق(ع) مي فرمايد: "بين بنده و خدا هيچ پرده اي تاريک­تر و ترسناک­تر از نفس و هوي نيست و براي از بين بردن اين دو وسيله­اي مانند احتياج به خدا و خشوع براي خدا و گرسنگي در روز و بيداري در شب نيست".(5)
حذر از پيروي نفس که در راه خدا مردم افکن تر از اين غول بياباني نيست
امام صادق(ع) مي­فرمايد: "از هواي نفس بپرهيزيد همان طوري که از دشمنانتان مي­پرهيزيد. هيچ چيز دشمن­تر براي مردان از پيروي هواهايشان و نتيجه زبان­هايشان نيست".(6)

                                              
بر اين اساس،‌ دست­يابي به کمال، رياضت و مجاهده با نفس مي­خواهد.
بزرگان دين براي سير و سلوک مواردي را پيشنهاد کرده­اند که مهم­ترين آن­ها عبارتند از: خودشناسي، آگاهي، تذکر، تفکر، تولي و تبري، علم به احکام، انتخاب رفيق صالح، پرهيز از گناه، توبه، انجام واجبات، انجام مستحبات و ترک مکروهات، محاسبه و مراقبه، اخلاص، مجاهدت با نفس، نظم، غنيمت شمردن فرصت­ها، خدمت به بندگان خدا، توکّل بر خدا، خوشرفتاري با مردم، زهد و قناعت.(7)
در اسلام به پاره­اي از عبادات و مستحبات بيشتر تأکيد شده مانند ...قرائت قرآن، تهجد و شب زنده داري، انجام نوافل روزانه، راز و نياز در دل شب، التزام به اوّل وقت در خواندن نمازهاي واجب، همواره با وضو بودن، رعايت آداب و سنت­ها در عبادات، تعقيبات نماز، شرکت در نماز جمعه و جماعات، طولاني کردن قنوت و سجده­هاي نماز، سه روز روزه در هر ماه، زيارت اوليا، توسل به امامان، صله رحم، ذکر خدا و صلوات بر محمد و آل محمد. در احاديث آمده است: خواندن چهار آيه از آخر سوره حشر که از آيه "لو انزلنا هذا القرآن" شروع شده و تا آخر سوره به پايان مي­رسد، هر روز صبح بسيار خوب است.
بهتر است در سجده شکر خوانده شود. تداوم اين عمل بسيار مجرب و مفيد است. صد بار لا اله الا الله و هفتاد بار استغفار پس از نماز صبح بسيار مجرّب است.(8)

در پايان ياد آور مي­شويم که براي شروع در مراتب بالاتر کمال، ابتدا سعي نمايد در مراتب اوليه، راسخ­تر شده و ثبات قدم بيابد و سپس برنامه معنوي زندگي خود را به تدريج آغاز کنيد، ابتدا با برنامه­هاي سبک­تر و پائين­تر و بعد از آن که راسخ شديد و ثبات قدم يافتيد به مراتب بالاتر بپردازيد و سعي نماييد خود را خسته ننمايد.
در روايات نيز آمده، گاهي قلب انسان رو مي­کند و گاهي پشت، اگر قلب رو کرد و آماده است، خود را در راه نوافل قرار داده و اگر پشت کرده و آماده نيست، به واجبات اکتفا کنيد.(9)

منابع:

1. مجموعه آثار،‌ ج2، ص 272.
2. ذاريات (51) آيه 56.
3. نهج البلاغه، خطبه 1.
4 .اصول کافي،‌ج 4، ص 53.
5.سفينه البحار، ج 2، ص 603.
6.اصول کافي، ج 4، ص 30.
7.مهدوي کني، اخلاق عملي، ص 44.
8.مهدوي کني، همان، ص 341.
9. ميزان الحکمه، ماده قلب، شماره 16960.

                                    برگرفته شده ازکانون وبلاگنویسان مذهبی

*دوست دارم آزاد باشم.دوست دارم پاک باشم .دوست دارم دوستت داشته باشم ، چون تو دوستم داری.

*عشق به تو مرا به سویت می کشاند.چقدرجسور هستم وقتی گناه می کنم.هم از تو ،هم از خودم دورم.

*خدایا چگونه زیستن را به من بیاموز خود چگونه مردن را خواهم آموخت.